Οδύσσεια (ταινία)

 Οδύσσεια (2026)

Το έπος της Οδύσσειας είναι ευρέως γνωστό. Μετά την πολυετή πολιορκία και την καταστροφή της Τροίας, ο Οδυσσέας παίρνει τον δρόμο της επιστροφής, μαζί με τους συντρόφους και συμπολεμιστές του, για την πατρίδα του, την Ιθάκη.

Το ταξίδι, όμως, θα αποδειχθεί πολύ πιο μακρύ και δύσκολο απ' όσο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς, γεμάτο αμέτρητες περιπέτειες και απώλειες. Το εξαντλημένο πλήρωμα, μαζί με τον επικεφαλής του, κάνει το ένα λάθος μετά το άλλο και, παραδομένο στην οργή των θεών, οδηγείται στον όλεθρο. Την ίδια στιγμή, η Ιθάκη έχει μετατραπεί σε πεδίο δράσης των μνηστήρων, οι οποίοι επιδιώκουν να σφετεριστούν τόσο το βασίλειο όσο και τη βασίλισσα Πηνελόπη, εκμεταλλευόμενοι την απουσία του βασιλιά.

Το έπος του Ομήρου αποτυπώθηκε σε 24 ραψωδίες και 12.110 στίχους. Περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια μετά εξακολουθεί να εξυμνείται, να εμπνέει, να αποτελεί αντικείμενο δημιουργίας και δραματουργίας, να μας ενώνει αλλά και να μας διχάζει ανά την υφήλιο. Και αυτό είναι πολύ πιο σπουδαίο από οποιαδήποτε στείρα αντίδραση απέναντι στην αποτύπωσή του από τον Nolan. 

Ας μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για έναν μύθο, ο οποίος ανά τους αιώνες υπέστη τροποποιήσεις, ανάλογα με τον δημιουργό που καταπιανόταν μαζί του, και όχι για ιστορικά γεγονότα.

Ο Nolan, διαθέτοντας όλα τα μέσα και, κυρίως θέληση και έμπνευση, καταπιάνεται με την ιστορία του Οδυσσέα και της δίνει τη δική του πνοή.  

Με άρτιο κάστινγκ, εξαιρετική φωτογραφία και προσεγμένη μουσική επιμέλεια, προσφέρει ένα τρίωρο θέαμα που σε παρασύρει χωρίς να καταλαβαίνεις πώς περνά ο χρόνος, καθώς διατηρεί αμείωτο τον ρυθμό και είναι γεμάτο δράση.

Στα δυνατά του σημεία θα συμπεριλάβω τη συγκινητική επίτευξη του νόστου – αυτόν, άλλωστε, θέλησε να εξυμνήσει ο Nolan και, κατά τη γνώμη μου, το κατάφερε –, το αντιπολεμικό μήνυμα που διατρέχει την ταινία, καθώς και τη συνάντηση του Οδυσσέα με τον μάντη Τειρεσία. 

Παράλληλα, υπήρχαν, κατ' εμέ, ορισμένες αστοχίες, όπως οι σκηνές στο νησί των Λαιστρυγόνων, η παράλειψη του νησιού των Φαιάκων, ένα πολύ συγκεκριμένο κομμάτι που αφορά την επίσκεψη στον Κύκλωπα Πολύφημο και οι συνεχείς αναδρομές (flashbacks), ιδιαίτερα στο πρώτο μέρος της ταινίας.

Όσον αφορά τους πρωταγωνιστές, θεωρώ εξαιρετική την επιλογή της Ann Hathaway στον ρόλο της Πηνελόπης, ενώ ο Matt Damon στο ρόλο του Οδυσσέα ήταν επιτυχημένη κυρίως λόγω ερμηνείας.

Σχετικά με την Ελένη και την επιλογή της Lupita Nyong'o δεν συμφωνώ με τις αντιδράσεις που περιορίζονται αποκλειστικά στη μελαμψή όψη της.

Ωστόσο, υπάρχουν δύο σημεία που, κατά τη γνώμη μου, καθιστούν την επιλογή αυτή άστοχη. Αν η Ελένη του Nolan απέκτησε τη συγκεκριμένη όψη επειδή, σύμφωνα με τον Όμηρο, ήταν κόρη του Δία και της Λήδας, τότε δύσκολα θα μπορούσε να είναι δίδυμη αδελφή της Κλυταιμνήστρας, όπως παρουσιάζεται στην ταινία.

Αν, από την άλλη, θεωρήσουμε ότι οι δύο αδελφές είναι πανομοιότυπα δίδυμες, τότε γεννάται εύλογα το ερώτημα γιατί μόνο η Ελένη έμεινε γνωστή ως «η Ωραία» και όχι εξίσου η αδελφή της. Απροπό, οι κόρες του Τυνδάρεω ήταν εξαδέλφες με την Πηνελόπη. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Ας κρατήσουμε ότι η Οδύσσεια του Nolan αποτελεί μια αξιόλογη ταινία για τη διεθνή δραματουργία και έτσι πρέπει να την αντιμετωπίζεται. Τα αρχαία ελληνικά κείμενα παραμένουν ζωντανά και μόνο να κερδίσουμε έχουμε από το γεγονός ότι εξακολουθούν να εμπνέουν δημιουργούς σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο Οδυσσέας εδώ μπορεί να μην είναι τόσο πολυμήχανος, είναι όμως βαθιά ανθρώπινος. Και τελικά, το μόνο που επιθυμεί, παρά τις αδιανόητες δυσκολίες που αντιμετωπίζει, είναι να επιστρέψει στο σπίτι του· όχι νικητής, αλλά ζωντανός.  

Μέδουσα (βιβλίο)

 

Μέδουσα – Hannah Lynn

Πέρασε στην αιωνιότητα ως ένα μοχθηρό μυθικό πλάσμα, με φίδια να στεφανώνουν το κεφάλι της αντί για πλούσια μαλλιά και ένα απόκοσμο βλέμμα που πετρώνει όποιον τολμήσει να την αντικρίσει.

Η Μέδουσα.

Αυτή είναι η εκδοχή που επικράτησε. Εκείνη που εξυπηρέτησε – και εξακολουθεί να εξυπηρετεί – έναν κόσμο που υμνεί την ανδρεία του Περσέα για την αποκοπή της κεφαλής της και την απαλλαγή της ανθρωπότητας από την παρουσία της.

Πόση αλήθεια, όμως, κρύβεται πίσω από αυτόν τον μύθο;

Η Hannah Lynn, μία ακόμη συγγραφέας που καταπιάνεται με την ελληνική μυθολογία, προσεγγίζει τη μορφή της Μέδουσας με γνώση, σεβασμό και συνέπεια. Δεν επιχειρεί να ανατρέψει τον μύθο ούτε να τον διασκευάσει για να εντυπωσιάσει. Αντίθετα, επιλέγει να φωτίσει μια διαφορετική οπτική, δίνοντας φωνή σε μια γυναίκα που η ιστορία θυμήθηκε μόνο ως τέρας.

Η γραφή της είναι μεστή και ρέει αβίαστα. Δεν χρειάζεται να καταφύγει σε υπερβολές για να συγκινήσει· αφήνει τα γεγονότα και τα συναισθήματα να μιλήσουν από μόνα τους. Υπάρχουν στιγμές που γίνεται σκληρή, όχι για να σοκάρει, αλλά γιατί η ιστορία που αφηγείται δεν μπορεί να ειπωθεί διαφορετικά. Οι εικόνες της καθηλώνουν και ο αναγνώστης δεν παρακολουθεί απλώς την πορεία της Μέδουσας· γίνεται κοινωνός του δράματός της.

Παρότι ο μύθος είναι γνωστός, η δύναμη αυτού του βιβλίου δεν βρίσκεται μόνο στον τρόπο με τον οποίο αφηγείται τα γεγονότα, αλλά και στις βαθιά ανθρώπινες στιγμές που παρεμβάλλει η συγγραφέας. Σκηνές γεμάτες συναίσθημα φωτίζουν τον ψυχισμό της Μέδουσας, αποκαλύπτουν τις πληγές της και κάνουν την τραγωδία της ακόμη πιο σπαρακτική, χωρίς να προδίδουν την ουσία του μύθου.

Η Lynn παρουσιάζει τη Μέδουσα όχι ως το τέρας που έμαθαν οι περισσότεροι να φοβούνται, αλλά ως μια νέα γυναίκα που βρέθηκε αντιμέτωπη με τη βία, την αδικία και την τιμωρία. Μια γυναίκα που βρήκε τη δύναμη να πει την αλήθεια της, αλλά είδε τους άλλους να επιλέγουν να μην την πιστέψουν.

Διαβάζοντας το βιβλίο, συνειδητοποιεί κανείς πόσο εύκολο είναι ένας άνθρωπος να εγκλωβιστεί στην εικόνα που οι άλλοι δημιούργησαν γι' αυτόν. Έτσι, η Μέδουσα παύει να είναι απλώς μια μυθική μορφή και γίνεται μια βαθιά ανθρώπινη παρουσία, που κουβαλά τον πόνο, την απώλεια και την ανάγκη να ακουστεί η δική της αλήθεια.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη δύναμη του βιβλίου της Hanna Lynn. Δεν επιχειρεί να ανατρέψει έναν από τους πιο γνωστούς ελληνικούς μύθους ούτε να αμφισβητήσει την αξία του. Επιλέγει, όμως, να στρέψει το βλέμμα σε μια μορφή που επί αιώνες παρέμενε εγκλωβισμένη σε μία μόνο εκδοχή της ιστορίας της.

Όταν έκλεισα το βιβλίο, δεν είδα πια τη Μέδουσα ως το τέρας της μυθολογίας. Είδα μια τραγική γυναίκα, της οποίας η ιστορία άξιζε να ειπωθεί και από τη δική της πλευρά.

Και μόνο γι' αυτό, η Hannah Lynn κέρδισε δικαιωματικά μια θέση ανάμεσα στις συγγραφείς των οποίων τα έργα θέλω να συνεχίσω να διαβάζω.